Herfstconferentie 2 – 3 november 2024;
“Muziek en Vitaliteit”
Een conferentie voor iedereen: muziekliefhebbers, musici, ouders, kleuterjuffen, vaktherapeuten, pedagogen….
Een groot aanbod van diverse werkgroepen op alle niveaus! Wees welkom!
Terugblik
Stichting Mens en Muziek stimuleert al 20 jaar de vernieuwing van muziek vanuit het antroposofisch gedachtegoed, zowel voor de muziekpedagogiek als de muziektherapie en de muziek performance.
En dat wordt gevierd op Scorlewald met concerten, workshops, lezingen en (muzikale) ontmoetingen, waar je geïnspireerd en verkwikt vandaan zult komen.
Dit is een herfstconferentie waar je hoe dan ook bij wilt zijn. Dus noteer deze data alvast in je agenda en houd je mailbox in de gaten.
Bovendien viert de Choroi-Association haar 60e verjaardag! Choroi maakt en verkoopt al 6 decennia wereldwijd de prachtigste muziekinstrumenten, van trom tot lier, van fluit tot viool.
Choroi viert dit jubileum op Scorlewald met een concert, voorafgaand aan de Conferentie Mens en Muziek.
Programma
Werkgroepen
„Wo ich bin, da klingt es!“ Musik, Spiel und Bewegung mit Kindern von ca. 6 bis 10 Jahren mit Martin Tobiassen, Witten/D Kurssprachen: Deutsch, Englisch, Niederländisch Wer mit Kindern in diesem Alter musikalisch arbeitet bzw. arbeiten möchte, bekommt in diesem Kurs eine Fülle von Anregungen und Materialien zur Hand. Neben Choroi-Instrumenten kommen weitere Klanginstrumente zum Einsatz, und es werden auch Anregungen zum Selbstbau gegeben. Auf den pädagogischen Hintergrund der Arbeit wird direkt aus der Praxis heraus eingegangen. So soll der Kurs die Teilnehmenden auch zu eigenen Ideen und Versuchen inspirieren. Instrumente werden gestellt.
Over Martin Tobiassen
Martin Tobiassen Absolvent der „Freien Musik Schule“ und Waldorflehrer. Studien u.a. bei Norbert Visser, Julius Knierim und Pär Ahlbom. Arbeit in Heilpädagogik und Waldorfschule, ab 2003 am Lehrerseminar Witten. Seit 2017 selbstständiger Musiker, Leiter einer Leier Pädagogik Ausbildung.
“In deze werkgroep wordt vooral met de handen gewerkt! De bamboefluit is een echte oer-fluit, het is een van de eerste muziekinstrumenten die ooit gemaakt en gebruikt zijn. Het basismateriaal is een eenvoudig bamboebuisje en een kurk, en daarmee is ook door lekenhanden mogelijk om een prachtig klinkende fluit te maken.
Door zelf een instrument te bouwen kan het magische moment ervaren worden waarop het materiaal ineens een gedaanteverwisseling ondergaat: van een eenvoudig stukje hout wordt het de drager en voortbrenger van muziek. Het karakter, het innerlijk van het materiaal, gaat ineens spreken en tot uitdrukking komen. De ervaring dat je dit als bouwer zelf hebt geïnitieerd is een rijke, je voelt je dan ook sterk verbonden met je eigen instrument.
De bamboefluit is goed toepasbaar in de pedagogie en de therapie. Door de wijde binnendiameter van het bamboe is de klank warm en rond, en is het samenspelen met andere fluiten aangenaam.”
Over Matthijs Overmars
“Matthijs Overmars is muziekdocent en koordirigent. Hij werkt al ruim 30 jaar op diverse Vrijescholen, geeft workshops fluiten bouwen en dirigeert enkele kinderkoren.
Matthijs is de grondlegger van de website Vrijeschoolliederen.nl, en geeft met het aanbieden van een grote collectie liedrepertoire en scholingsdagen voor leerkrachten rond muziekpedagogie en -didaktiek vorm aan zijn missie: meer muziek voor kinderen.”
Gezamenlijk doen we oefeningen afkomstig uit de Klank-ademtherapie. Van enkelvoudige blaasklanken tot reeksen woorden zonder betekenis, op één toon gezongen. Door intensief na te luisteren verdiepen we ons in ons lichaam als muziekinstrument. Bewegingen die door woord en zang pulseren, kunnen innerlijk als stromingen woorden waargenomen. Voorstellingsleven verdwijnt naar de achtergrond; de onderste zintuigen worden aangesproken. Gaan de weg kunnen wij ons bewust worden van opbouwende krachten. Op antroposofie gebaseerde geesteswetenschap stelt ons in staat om te begrijpen wat we ervaren.
Over Klank-Ademtherapie: Grondlegger is A. Dorhout Mees (1935 – 2018)
Ongeveer zestig jaar geleden had hij enige jaren les van een leerlinge van Mw. Werbeck-Svärtström. Aanvankelijk paste hij therapeutische oefeningen uit de gelijknamige zangschool toe in de heilpedagogie. Na het overlijden van zijn lerares besloot hij zich geheel te wijden aan de ontwikkeling van deze, op antroposofie gebaseerde, therapie.
Al werkend met patiënten merkte hij vaak op dat deze niet goed aanwezig waren in onderbenen en voeten. Mede hierdoor kreeg de Klank-ademtherapie een eigentijds, lichaamsgericht karakter.
In de loop der tijd zijn door inspiratie talloze oefeningen ontstaan.
Ze werken harmoniserend en vitaliserend.
Over Dita Leverington-Kuitert
Dita Leverington-Kuitert, antroposofisch arts
Hoe werken je binnenruimte en de ruimte om je heen samen? Hoe is je verhouding met beide? Wat hebben binnen- en buitenruimte met jouw vitaliteit te maken?
Wij verkennen doormiddel van bewegings-/ademoefeningen en jouw pure oerbeweging op muziek deze twee ruimtes. Wij onderzoeken twee soorten vitaliteit: vanuit de stilte/binnen en vanuit het resoneren met je omgeving/buiten. Hoe komen wij tot “Positieve gezondheid” ? (Machteld Huber)
Muziek en stilte vormen daarvoor onze basis en inspiratiebron.
voor wie?: muziektherapeuten en geïnteresseerde
Breng jouw instrument mee, zorg voor comfortabele kleding en gym-/euritmieschoenen of sokken.
Over Cornelia Wiemers
Cornelia Wiemers, Crescenda, Atelier voor beweging & muziek.
Mijn enthousiasme over beweging en muziek lieten me verschillende opleidingen volgen:
Wanderstudium aan de Freie-Musik_Schule, Ritmiek (Emile Jacques-Dalcroze).
In mijn 25 jaar als muziektherapeute heb ik muziek en beweging met elkaar verboden, voor mij zijn ze bijna niet van elkaar te scheiden. Mijn zoektocht naar de essentie en puurheid van het zijn lieten me nog een opleiding als mindfulness- en compassie-coach volgen. Samen met het ademwerk van Diet Sijmons (Adem & beweging) verdiept zich hier alles wat ik tot nu heb gedaan.
Aan de Hogeschool Leiden, opleiding vaktherapie muziek geef ik als docente vruchten van deze zoektocht door aan de volgende generatie.
Hier kan je onder de leiding van Rob van Asch je eigen handhouten maken! Enerzijds leer je het hout vakkundig snijden en anderzijds om ermee vrij te spelen. Spellen in de kring, vrije improvisaties, ritmische of luisterspellen…er zijn oneindig veel spellen die met kinderen en volwassenen gespeeld kunnen worden. En het bijzondere is – door de manier van snijden klinkt ieder hout anders! Als we echt in de ontmoeting met het hout duiken dan is er oneindig veel te ontdekken. Het hout wil zingen en daar heeft het hout de mens bij nodig. Met het hout in je hand en het mes dat zijn weg zoekt in het hout kun je het hout het beste leren kennen. “Ik snij niet, nee, ‘het’ snijdt”. Het is een gesprek tussen mens en hout, met het mes als bemiddelaar. Volgens Rob zijn we vergeten wat hout werkelijk is. Door je onbevangen en open met het materiaal te verbinden kom je dichter bij jezelf en in contact met de natuur.
Over Rob van Asch
Rob van Asch snijdt al decennia lang hout voor allerlei toepassingen. Kniehouten, windharpjes, handhouten, kleuterhouten – hout voor het vrije muzikale spel met kinderen en volwassenen. Rob heeft de opleiding docent muziek gevolgd op Helicon. Op de opleiding hield Rob zich vooral bezig met Choroi instrumenten, lier en Werbeck zang. Het was hier waar hij via Fenneken Francken in aanraking kwam met intuïtieve improvisaties met gebruik van Bleffert instrumenten. Handgemaakte instrumenten waarbij de menselijke arbeid en de klank van het materiaal zelf ertoe doet. Dit inspireerde Rob enorm en hij is zelf met het hout aan de slag gegaan. Hij deelde zijn kennis door workshops en seminars die hij door heel Europa gaf.
Tijdens deze workshop nemen we samen een duik in nieuwe klankwerelden, luisteren we samen naar nieuwe klankkleuren en ontdekken we ons als vrij scheppende mensen.
We beginnen met speelse oefeningen om steeds meer met elkaar tot een overtuigende muzikale vorm te komen.
In deze werkgroep gebruiken wij Bleffert instrumenten. Ze zijn ontstaan vanuit fenomenologisch onderzoek, d.w.z. naar de klank van diverse metalen.
De klanken zijn zeer omhullend. Er ontstaat als het ware een klankbad, waarin je actief en muzikaal aan bijdraagt.
De muziek zelf inspireert je tot handelen, verdiept je luisteren en brengt je in verbinding met je intuïtie en met elkaar.
Zo onderzoeken we de vragen ‘wat hoor ik?’, ‘hoe vrij creëer ik?’ en ‘wat komt bij mij in beweging’? Zeker ook inspirerend voor het muziekonderwijs vanaf groep 7 (PO) tot VWO!
Over de Bleffert instrumenten: De Duitse kunstenaar Manfred Bleffert doet sinds de jaren 80 onderzoek naar klank. Een uitkomst hiervan is dat hij zijn eigen instrumenten begon te ontwikkelen. Stukken metaal smeedt hij koud, of in vuur, tot gongs, klankplaten, klankstaven en bekkens met een uitgesproken heldere of donkere klank. Blefferts interesse om de klankwereld te verruimen en de unieke vormkrachten van het materiaal hoorbaar te maken, resulteerde in een eigen stroming van bijzondere instrumenten; De Bleffert instrumenten.
Over Heike Jakob
Heike studeerde Muziekwetenschappen en Interculturele Pedagogiek aan de Universiteit Oldenburg (Duitsland). Met een master op zak ging zij door met Klassieke Zang op het conservatorium in Groningen en Den Haag. Maar naast de liefde voor de muziek trok de liefde voor de mens. Ze volgde de opleiding Docent Muziek aan Hogeschool Leiden en sinds 2017 werkt Heike voornamelijk als docent muziek voor kinderen en volwassenen. Waarbij het vrije spel, het lied en de klassieke muziek haar vertrekpunten zijn. Sinds 2022 geeft zij les bij de opleiding Docent muziek en de opleiding Dans/Euritmie op de Hogeschool Leiden.
Taketina is een uniek modern leerproces dat is ontstaan door het samenbrengen van ritme elementen uit verschillende culturen: India, Korea, Brazilië en Europa. Het is het ritme dat in iedereen aanwezig is, want het eigen lichaam is het instrument. Door gelijktijdig alles in beweging te brengen; stappen, klappen en zingen verdwijnt tijdsbeleving en ervaar je dat je in het moment aanwezig bent. De manier waarop je je door dit proces beweegt zegt veel over je eigen leven. Taketina geeft een speelse mogelijkheid om obstakels tegen te komen en op te ruimen. Openheid, creativiteit, acceptatie en alert zijn wordt hierdoor gestimuleerd. Door op deze manier in contact te komen met ritme, bewegen en zingen kun je de unieke vreugdevolle ervaring opdoen die mensen beleven als het oergevoel van thuiskomen in jezelf. Dit in contact komen met de muzikale levens bron geeft nieuwe energie. Taketina is ontwikkeld door Reinhard Flatischler.
Over Inez Vermooten & Daniëlle van der Ven
Daniëlle van der Ven: Na 35 jaar werkzaam te zijn geweest als muziekleraar, heeft er een verandering plaatsgevonden van leraar zijn en het aanleren van muziek aan anderen naar het loslaten van het leerproces waarbij je naar een eindresultaat werkt. Het samen beleven van ‘in de muziek te zijn’ is een directe manier om je met elkaar te verbinden. De verschuiving van prestatie gericht werken naar belevingsgericht werken met je hele lichaam, geeft een diepe vreugde in mij. Studie: Sweelinck Conservatorium Amsterdam, A.M.V, Schoolmuziek, Blokfluit. Werbeckzang, Taketina Opleiding in München, Stembevrijding.
Inez Vermooten: Om muziek en zang, klank in te zetten voor verbinding en diepe connectie met je innerlijke bron is een grote drijfveer in mijn leven. Dat kan met bestaande, gecomponeerde muziek, maar vooral via improvisatie en vrij klanken. Tevens heb ik een fascinatie voor ritme en bodypercussie.
In muzikale beweging kunnen de kleuters sfeer en emoties beleven en uitdrukken wat binnen in hen leeft. Door letterlijk en figuurlijk in beweging te komen, via maat, ritme en melodie, spreken we de vitaliteit en levenszin in kleuters en onszelf aan. Vitaliteit is in onze ogen beweging, van binnen en van buiten. Via muzikale beweging kan een mens vitaliteit ervaren en ontwikkelen. In de workshops zullen we, naast de muzikale bewegingsspelen, op meerdere manieren beweging opzoeken door te vernieuwen wat al jaren gedaan werd, opnieuw contact te maken met wat de kinderen van deze tijd nodig hebben en kritisch te kijken naar waarom we muzikale bewegingsspelen doen, zoals we ze doen. Wat gaan we doen: Vernieuwen Aan het denken zetten Inspireren Bewegen! Zowel met je hoofd als met je lijf. We gaan graag met jullie aan de slag in onze workshops!
Over Nicole Schifferstein & Inge Neven
Wie wij zijn? Je kunt ons kennen van Vrijekleuterklas, de stichting die als missie heeft dat er zoveel mogelijk op beweeglijke wijze muziek wordt gemaakt met kleuters, met de natuur als inspiratiebron. We delen wekelijks filmpjes van muzikale bewegingsspelen op Youtube en Instagram. De website, www.vrijekleuterklas.nl, is in aanbouw. We hopen hem deze zomer te lanceren! Meer weten? Of wil je ons volgen? Dat kan! Klik op de linkjes hieronder 🤗 Vind ons op Instagram. Vind ons op Youtube.
Extra informatie:
Vitaliteit, levenszin en beweging gaan voor ons hand in hand. Zeker bij de kleuter, die constant in beweging is. Muziek brengt beweging en sluit daardoor zo vanzelfsprekend aan op de beweeglijke kleuter.
Muziek brengt een mens zowel vanbinnen, als vanbuiten in beweging via maat, ritme en melodie. In muzikale beweging kunnen de kleuters sfeer en emoties beleven. Tegelijkertijd geeft het hen een uitlaatklep voor alles dat binnen in hen leeft.
Daarnaast werkt zingen gezondmakend voor je lichaam, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Wanneer je zingt gaan je longen meedoen en krijgt je hart-en vaatstelsel een boost. Ook blijkt dat het stress- en spanningsniveau daalt en dat je immuunsysteem sterker wordt wanneer je zingt. Er worden stofjes zoals endorfine, dopamine en oxytocine aangemaakt waardoor je je fijn voelt, vrolijk wordt.
Dit zien we in de klas en bij onszelf ook gebeuren. Kleuters genieten van het zingen en bewegen. Ze worden er opgewekt en blij van; de vitaliteit spat ervan af! Zingen en muziek nodigen je uit om te bewegen, met alle fysieke en mentale voordelen die dit met zich meebrengt.
In de klas bieden wij daarom muzikale bewegingsspelen aan. Onder muzikale bewegingsspelen vallen alle beweeglijke muzikale spelen die aan bod komen in de kleuterklas, zoals kringspelen, ochtendspelen, handgebarenspelen etc. Door toegankelijke liedjes en versjes over allerlei onderwerpen uit het dagelijks leven (de natuur, de dieren, de jaargetijden, onzinliedjes etc.) speels en beweeglijk te brengen, hopen wij te stimuleren dat kleuters leren genieten van het zingen, muziek maken en bewegen. Via de muzikale bewegingsspelen krijgen kleuters de kans om hun lijf te leren kennen, te ontdekken wat je ermee kunt en zo contact maken met hun vitaliteit; hun levenskracht!
In de workshops zullen we, naast de muzikale bewegingsspelen, op meerdere manieren beweging opzoeken door te vernieuwen wat al jaren gedaan werd, opnieuw contact te maken met wat de kleuters van deze tijd nodig hebben en kritisch te kijken naar waarom we muzikale bewegingsspelen doen, zoals we ze doen.
In de workshops zullen we, naast de muzikale bewegingsspelen, op meerdere manieren beweging opzoeken door te vernieuwen wat al jaren gedaan werd, opnieuw contact te maken met wat de kleuters van deze tijd nodig hebben en kritisch te kijken naar waarom we muzikale bewegingsspelen doen, zoals we ze doen.
Wat gaan we doen in de workshop:
- Vernieuwen
- Aan het denken zetten
- Inspireren
- Bewegen! Zowel mentaal als fysiek.
Lezingen
Concert Zaterdag:
In het eerste gedeelte voor de pauze speelde Martin Tobiassen. Martin kennen we vooral als virtuose lierspeler, dit keer speelde hij op diverse instrumenten.
In het tweede gedeelte voor de pauze speelde het Improvisatie Kwartet onder leiding van Fenneken Francken. Twee stemmen, viool, cello en nieuwe instrumenten. Geopend werd met een Madrigaal uit 1500. Daarop volgden improvisaties in het idioom van de eigentijdse muziek. Vernieuwende samenklanken, beweging in de ruimte, klanken die de bijzondere materialen van de instrumenten tot spreken brachten, etherisch, ruimtelijk, dynamisch. Zij lieten zich inspireren door wat er op het moment kon ontstaan door overgave aan wat er spreekt door de verschillende muzikale elementen heen. Dat zette ons muzikaal beleven en meebeleven op scherp!
Improvisatie Kwartet: Heike Jakob, zang; Lea Zantinge, zang; Silvan Liklikuwata, cello; Fenneken Francken, viool
Na de pauze speelde het Weidler-kwartet. Hun strijkinstrumenten zijn in de 50-er Jaren door Karl Weidler ontwikkeld. Karl Weidler was een leerling van Franz Thomastik, een ingenieur die samen met Rudolf Steiner reisde en met hem de klank en de ontwikkeling van de strijkinstrumenten in een nieuw vaarwater wilde brengen. Het resulteerde in bijzonder instrumenten met een andere klank en heel andere houtsoorten dan traditioneel.
Het Weidler kwartet speelde: Vasks 3e strijkkwartet, scherzo van Mathilde Wantenaar, een stuk van Frescobaldi en een improvisatie.
Meer over de concertbijdrage van het Weidlerkwartet
Het strijkkwartet van Wantenaar is een caleidoscopisch muziekstuk. Zoals een goede film reminiscensies aan andere films heeft, geldt het ook voor dit Scherzo. Gecomponeerd voor de strijkkwartet biennale van 2020; door wispelturige Corona maatregelen heeft het toen geen premiere mogen beleven. Wij speelden dit briljante en uitdagende werk met veel plezier.
Over het derde strijkkwartet van de Letse componist Peteris Vasks lieten we hem graag zelf aan het woord:
“Kerstmis – vrede op aarde, welbehagen bij de mensen: dat is het verborgen leidmotief van mijn 3e Strijkkwartet. Dat is wat ik wil uitdrukken en beschermen, geloof daar aan mét alle twijfels. Van Kerstmis 1994 tot herfst 1995 heb ik gewerkt aan het kwartet, dat uit vier delen bestaat.
In het eerste deel werk ik met twee geluidsbeelden. De eerste ontleent motieven aan een bekend kerstlied. In het tweede geluidsbeeld vliegt de tijd: over een onveranderlijke bas, eeuwig en tegelijk onherstelbaar.
In het tweede deel weerspiegelen elementen van volksmuziek, spel en dans de vitale kracht van mijn natie. Na de diatoniek van het eerste deel is er een snelle verandering in het derde deel – Adagio – een chromatiek die verwant is aan de stijl van Sjostakovitsj. De onbeantwoorde vraag: is vrede op aarde mogelijk? Twee ontwikkelingslijnen, twee hoogtepunten – geen antwoord.
Het vierde deel: een rustige maar volhardende koraalklank. Opnieuw zijn er beelden te horen die de vitaliteit van de mensen laten zien, dit keer verduisterd door kleine geluiden. Dan de duisternis, de visie van agressie, de schreeuw om hulp. De stille en indringende klank van het koraal wordt weer opgepakt. Het kwartet eindigt in een licht melancholische stemming: vrede op aarde, welzijn voor mensen.“
De bezetting van het Weidler Kwartet is:
Kees Paassen, 1e viool
Mathilde Krabbe, 2e viool
Jorien van Tuinen, altviool
Matthias Naegele, cello
Concert op Vrijdag: 60 jaar Choroi
Op vrijdagavond 1 november was er een extra concert, voorafgaand aan de conferentie. Dit concert stond in het teken van het 60 jarig jubileum van Choroi-internationaal. Choroi bouwt nieuw ontwikkelde muziekinstrumenten, die vooral in muziekpedagogie en muziektherapie gebruikt worden. Deze instrumenten worden allen gebouwd door mensen met een beperking tot de arbeidsmarkt. Veel internationale collega’s van Choroi waren op deze avond aanwezig. Het concert werd gedeeltelijk ingevuld door het Scorlewald-orkest, een orkest met 20 bewoners en medewerkers van de Scorlewaldgemeenschap. Verder waren er bijdragen van Martin Tobiassen en anderen.
