Herfstconferentie 16 – 18 oktober 2026
“SAMEN KLINKEN – over de verbindende kracht van klank en stilte”
De Conferentie Mens en Muziek vindt deze herfst 2026 weer plaats op Scorlewald in Schoorl. 16-18 oktober 2026!! Er staat weer een prachtig programma, met acht werkgroepen, lezingen, samenzang, dans en concerten! Ook zal er ruimte zijn om zelf iets te presenteren, wat liefst in het thema past. Zie daarvoor de “Call for Papers”. De programmacommissie gaat daar dan een keuze uit maken, want er is maar beperkt ruimte! Let dus op deze webpagina, daar komt steeds meer informatie over de inhoud van de conferentie op!
Programma – vrijdag
Aankomst, soep+broodje conferentie-info
Lezing door Esther Vis
Zingen o.l.v. Matthijs Overmars
Informatie Workshops
Martin Tobiassen – 100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
Volgens Julius Knierim zijn er “de grote” en “de kleine” lier. Met “de kleine” wordt zowel het instrument zelf bedoeld als de manier waarop men het bespeelt. “De grote” is de omgang met de muziek zelf, die door de ontmoeting met de moderne lier is getransformeerd.
“Kinderen” van deze “grote lier” zijn de vele verwante instrumenten, zoals ze vooral in het kader van pedagogiek en therapie worden gebruikt: kinderharp, bourdonlier, primlier, maar ook kantele en “sterrenhout”. Met al deze instrumenten en natuurlijk de chromatische lieren gaan we tijdens de werkgroep spelen en ze uiteindelijk samenbrengen in een vrolijk stuk.
Iedereen die geïnteresseerd is, is welkom, ook als je nog nooit lier hebt gespeeld. Maar we kijken natuurlijk ook uit naar de ervaren spelers!
Auf deutsch:
100 Jahre moderne chromatische Leier – Quint-Essenzen
Nach Julius Knierim gibt es “die große” und “die kleine” Leier. “Die kleine” meint das Instrument selbst sowie die Art und Weise, wie man sie spielt. “Die große” ist der durch die Begegnung mit der modernen Leier verwandelte Umgang mit der Musik selbst.
“Kinder” dieser “großen Leier” sind die vielen verwandten Instrumente, wie sie besonders im Rahmen der Pädagogik und Therapie verwendet werden: Kinderharfe, Bordunleier, Primleier, aber auch Kantele und “Sternhölzer”. Mit allen diesen Instrumenten und natürlich den chromatischen Leiern werden wir im Kurs spielen und sie schließlich in einem fröhlichen Stück zusammenführen.
Es sind alle Interessierten willkommen, auch wenn sie noch nie Leier gespielt haben. Aber wir freuen uns natürlich auch auf die Erfahrenen!
Klank- en waarneming-georiënteerd zingen
Ivette van Laar en Antje de Wit/ zang Lichtenberger Methode
Zingen met je zintuigen – in dialoog met de stilte
In deze korte serie workshops onderzoeken we hoe stilte en natuurlijke geluiden zoals geritsel en geruis ingang kunnen zijn tot vrijer en klankvoller zingen.
De stilte is vol rijkdommen. In de stilte van de natuur zijn vogelgeluiden, het geruis van de wind of hagel, het geritsel van bladeren, het gespetter van water, en zo meer. Het zijn heilzame geluiden die ons ontspannen en ‘wakker’ maken tegelijkertijd. Er is ook geritsel en geruis ìn ons lichaam. Via verschillende stimulaties verdiepen we het contact met lichaam, klank en geest.
We zullen eerst gezamenlijk klanken zingen. Op de tweede dag zal er ook kort gelegenheid zijn om individueel tot klank te komen. We ronden af met het zingen van eenvoudig repertoire in contact met klank en waarneming.
Ivette van Laar en Antje de Wit
Ivette en Antje hebben een groot aantal jaren als klein team zangles gegeven volgens de Lichtenberger benadering op de Opleiding Docent Muziek van Hogeschool Leiden. Ivette heeft haar zanglespraktijk in Zutphen, www.klanktuin.nl. Antje werkt in de regio Haarlem als zangpedagoog en koordirigent, www.antjedewit.nl. Beiden zijn klassiek geschoold en gecertificeerd Lichtenberg docenten. Ze werken graag samen als duo.
Lichtenberger© Methode
Deze klank- en waarneming-georiënteerde benadering tot zingen is ontwikkeld in het Lichtenberger Institut in Duitsland. Het verfijnen van de waarneming van de klank in het lichaam is de kern van de aanpak. Zintuigelijke (zelf-)waarneming wordt verdiept via stimulaties zoals vragen, beelden en/of zelf-aanraking. Het vergroot de natuurlijke potenties van de stem, muzikaliteit en verbinding. Zie verder Nederlandse vereniging Lichtenberger docenten www.nvld.nl
websites: https://www.klanktuin.nl (Ivette), https://www.antjedewit.nl
Meer info over de Lichtenberger Methode: https://nederlandselichtenbergerdocenten.nl/methode/
Klank-smeden met Dick Verbeeck
In de metaalwerkplaats van Scorlewald staat alles klaar om te gaan onderzoeken hoe je ijzer kunt bewerken en de klank veredelen. Hamer, aambeeld en vuur zijn de belangrijkste gereedschappen.
We beginnen met klankstaven, waarbij de nadruk ligt op hameren, zowel collectief als individueel.
Uiteraard gaan we ook luisteren en onderscheiden, wat er eigenlijk gebeurt met de klank.
Als de tijd het toelaat zullen we ons ook nog met enkele klankplaten bezighouden. Daarbij speelt het vuur een grotere rol.
Het laatste deel van de workshop zullen we de ophanging van de instrumenten verzorgen en het stemmen ervan.
We werken grotendeels samen aan alle instrumenten, maar het streven is dat iedere deelnemer ook iets mee naar huis kan nemen, als proeve van bekwaamheid.
Dick Verbeeck is musicus en muziektherapeut. Hij leerde het klank-smeden van Manfred Bleffert. Dick geeft regelmatig workshops op scholen en instellingen, met zijn mobiele smidse.
Draag voor deze workshop werkkleding. Er wordt gezorgd voor handschoenen en oordopjes.
Er wordt een extra bijdrage gevraagd voor materiaal (20€)
Meer informatie? Klik hier!
Bamboefluit maken – Matthijs Overmars
In deze werkgroep wordt vooral met de handen gewerkt! De bamboefluit is een echte oer-fluit, het is een van de eerste muziekinstrumenten die ooit gemaakt en gebruikt zijn. Het basismateriaal is een eenvoudig bamboebuisje en een kurk, en daarmee is ook door lekenhanden mogelijk om een prachtig klinkende fluit te maken.
Door zelf een instrument te bouwen kan het magische moment ervaren worden waarop het materiaal ineens een gedaanteverwisseling ondergaat: van een eenvoudig stukje hout wordt het de drager en voortbrenger van muziek. Het karakter, het innerlijk van het materiaal, gaat ineens spreken en tot uitdrukking komen. De ervaring dat je dit als bouwer zelf hebt gemaakt is een rijke, je voelt je dan ook sterk verbonden met je eigen instrument.
De bamboefluit is goed toepasbaar in de pedagogie en de therapie. Door de wijde binnendiameter van het bamboe is de klank warm en rond, en is de menging met andere bamboefluiten heel goed. Het samensmelten van de klank maakt voelbaar hoe je in het muzikale samenspel ook als mens in elkaar op kan gaan.
Over werkgroepleider
Matthijs Overmars is muziekdocent en koordirigent. Hij werkt al ruim 30 jaar op diverse Vrijescholen, geeft workshops fluiten bouwen en dirigeert enkele kinderkoren.
Matthijs is de grondlegger van de website Vrijeschoolliederen.nl, en geeft met het aanbieden van een grote collectie liedrepertoire en scholingsdagen voor leerkrachten rond muziekpedagogie en -didaktiek vorm aan zijn missie: meer muziek voor kinderen.
Embodied luisteren en zangdansen. Bewegen en bewogen worden – Gia van den Akker
Je lichaam kan als een groot waarnemingsorgaan – als een spons- muziek opnemen en je kunt tot in botten geraakt worden. Je lichaam is ook een instrument dat muziek bewegend en dansend tot uitdrukking kan brengen. Stilte maakt het onhoorbare hoorbaar en maakt innerlijke beweging beleefbaar.
In deze werkgroep gaan we samen luisteren met ons lichaam, dansend musiceren vanuit ons hart. We gaan al spelend verdiepen en creëren.
Over werkgroepleider
Gia van den Akker is MA of Arts, performer, choreograaf, coach en docent. Als uitvoerend euritmiste en opleider heeft ze internationaal gewerkt en o.a. 14 jaar in Italië haar eigen cultuuronderneming la Fabbrica geleid. Nu docente aan HS Leiden opleiding euritmie en artistiek leider van DeDae,
Liefde voor eigentijdse muziek en werken gechoreografeerd van KH. Stockhausen, L. Berio S. Gubaidulina, S. Fontanelli en B. de Murashkin.
Zingen en luisteren met het jonge kind – Lea Zantinge
Het jonge kind zingt, speelt, verwondert zich en luistert naar en mét de wereld om hem heen.
Waarom past de pentatoniek, de kwintenstemming bij het jonge kind? Hoe zit het met ritme en hoe kun je instrumenten gebruiken bij liederen? Waarom werken sommige bewegingen wel en andere juist niet? Hoe gebruik ik mijn stem op een gezonde manier?
Dit zijn vragen waar we ons in de workshop mee bezig gaan houden.
We gaan veel liedjes en muzikale spellen doen. Zelf beweging of een spel bij liedjes verzinnen en teksten/versjes schrijven vanuit verschillende metra.
Geschikt voor iedereen die met jonge kinderen zingt of in zijn werk inspiratie voor liedjes en spelen wil; denk aan de kleuterklas, BSO, kinderdagverblijf, als grootouder, ouder… iedereen is welkom!
We duiken samen in de muzikale wereld van het jonge kind!
Lea Zantinge is muziekpedagoog, zangeres en heeft ruim 12 jaar ervaring als muziekdocent in verschillende basisscholen waaronder in heel veel kleuterklassen.
Ze is docent aan de Hogeschool Leiden op de Vrijeschool Pabo en geeft zanglessen bij de Nationale Koren.
Zang en Gitaar – Nina Graafland
Ik ben Nina Graafland, muziektherapeute en docent vaktherapie aan de Hogeschool Leiden.
Wanneer ik als muziektherapeut binnenkom met de gitaar op mijn rug, ben ik meteen herkenbaar en verschijnt er een lach op het gezicht van de kinderen. Wanneer iedereen klaar zit en ik het eerste akkoord speel, begint de muziek te leven en zijn de kinderen meteen aangehaakt en stil.
Als muziektherapeut zet ik de gitaar op verschillende manieren in en zing ik er graag bij. Zonder de gitaar zou ik mij maar kaal voelen.
Ook als docent aan de Hogeschool Leiden is de gitaar nooit ver van mijn zijde. Ik vind het ontzettend leuk om samen met de studenten de therapeutische waarde en mogelijkheden van de gitaar te onderzoeken en uit te proberen. Natuurlijk is het ook heerlijk om samen verschillende liederen passende bij verschillende doelgroepen te spelen en te zingen.
Het lijkt mij leuk om met elkaar verschillende therapeutische oefeningen te doen, aan de hand van mijn beroepspraktijk. Ook lijkt het mij fijn om samen te klinken, met de gitaar en met onze stem. Het niveau van gitaarspelen is niet belangrijk, iedereen kan meedoen. Heb je een eigen gitaar, neem die dan graag mee! Heb je er geen, laat dat dan even weten.
Iris Pedroli – Audiopaedie
Audiopädie omvat aspecten van pedagogie, kunst en therapie. De cursus is daarom bedoeld voor mensen die professioneel werkzaam zijn in een van deze vakgebieden en tegelijkertijd op zoek zijn naar aanvullende factoren die hun werk kunnen verrijken.
Het vakgebied waarin iemand werkt, bepaalt in zekere zin de focus van zijn of haar werk, maar omvat teglijkertijd ook, tot op zekere hoogte, de andere deelgebieden. Het werk van een pedagoog moet b.v. ook een artistiek karakter hebben, zodat kunst een bron van inspiratie kann zijn voor zijn of haar handelen. Teglijkertijd zijn er altijd therapeutische aspecten waarmee een pedagoog rekening moet houden om een bepaalde situatie beter te kunnen begrijpen. Verglijkbare dingen gelden voor het werk van een kunstenaar of een therapeut.
In de drie uur die wij tot onze beschikking hebben, zal iedere werkgroep zich richten op één aspect uit het pedagogische, het artistieke en het therapeutische veld, om de wereld van de klank-instumenten waarmee we gaan werken, vanuit een van deze perspectieven te onderzoeken.
Centraal in ons werk staat altijd het luisteren, dat als een rode draad door alle gebieden loopt en ze met elkaar verbindt.Neem a.u.b. eurythmieschoenen of antislipsokken en een deken mee.
Zingen o.l.v. Matthijs Overmars
Concert – Still voices
Still Voices
“Klinken vanuit de stilte
Ver en ook dichtbij”
Een multicultureel ensemble bestaande uit vijf zangers uit Iran, Nederland en Turkije.
Zij zingen vocale arrangementen en improvisaties geïnspireerd door liederen in het Fries, Georgisch, Koerdisch, Nederlands, Perzisch en Turks.
Curator: Anouk Vinders
Anouk Vinders is sinds september 2021 dirigent van het JKC Kinderkoor. Tevens is zij theoriedocent van de externe leerlingen bij School voor Jong Talent en Jong KC Junior. Naast het werk op het conservatorium is zij docent bij de cursus Muziek Als Vak, docent op de Driestar pabo en dirigent en solfègedocent bij de Nationale Koren.
Anouk heeft na haar bachelor Docent Muziek de Master of Music Education according to the Kodály concept aan het Koninklijk Conservatorium afgerond. Als sopraan zong ze bij het Nationaal Gemengd Jeugdkoor o.l.v. Wilma ten Wolde en volgde zanglessen bij Irene Verburg, Charlotte Riedijk en Ingrid Voermans en directie lessen bij Adrián van der Spoel. Zij volgde musicianship lessen bij Suzanne Konings, Daniel Salbert en Ewan Gibson. Anouk reist regelmatig naar Hongarije voor masterclasses van o.a. László Norbert Nemes.
Werelddansen met Teun de Leeuw
Vreugde, plezier, energie en verbinding. Beleef het aan het einde van de dag als Teun ons meeneemt in traditionele en hedendaagse dansen van over de hele wereld! Van vrolijke energieke dansen tot mooie rustige dansen. Je hoeft geen ervaring te hebben met dansen om mee te kunnen doen. We zullen eenvoudige dansen doen zodat iedereen aan kan sluiten. Een feestelijk einde van de dag!
Programma – zaterdag
Scorlewald ensemble
Muziek speelt al vanaf het allereerste begin van Scorlewald (1966) een heel belangrijke rol. De bewoners van deze gemeenschap waren ook een inspiratiebron tot het ontwikkelen van de Choroi-instrumenten. Door de jaren heen verzorgde het Scorlewald-ensemble (de liergroep en het orkest) muziek bij allerlei gelegenheden; jaarfeesten, theater, festiviteiten, uitvaarten, jubilea en concerten. De composities en improvisaties die ontstonden vormden zich organisch naar de zeer verschillende mogelijkheden van de deelnemers in het ensemble.
De rol van de kunsten bij de uitdagingen van de moderne tijd’ Esther Vis
In een tijd waarin steeds meer mensen kampen met eenzaamheid, overprikkeling, burn-out en verlies van verbinding, groeit de vraag hoe wij opnieuw werkelijk mens kunnen worden, met onszelf, met elkaar en met de wereld.
In deze interactieve lezing onderzoeken we de helende betekenis van de kunsten binnen de uitdagingen van onze tijd. Vanuit antroposofisch perspectief wordt zichtbaar hoe muziek, beweging, beeldende kunst, poëzie en aandachtige waarneming het menselijke middengebied kunnen versterken: de plaats waar denken, voelen en willen elkaar ontmoeten.
Door middel van kunstzinnige oefeningen, reflectie en ontmoeting ontstaat een levendig beeld van kunst als sociale en spirituele oefenweg, niet alleen binnen therapie, maar als wezenlijke levensbehoefte voor ieder mens.
Thema’s als bewustzijnsontwikkeling, luisteren, verbinding, aandacht en “nieuw karma” worden verbonden met het thema Samen Klinken: de verbindende kracht van klank, stilte en ontmoeting. Kunst verschijnt daarbij niet als luxe of specialisme, maar als een menselijke scheppende ervaring die ons helpt opnieuw in relatie te komen, met onszelf, met de ander, met de natuur en met de geestelijke wereld.
Informatie Workshops
Martin Tobiassen – 100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
Volgens Julius Knierim zijn er “de grote” en “de kleine” lier. Met “de kleine” wordt zowel het instrument zelf bedoeld als de manier waarop men het bespeelt. “De grote” is de omgang met de muziek zelf, die door de ontmoeting met de moderne lier is getransformeerd.
“Kinderen” van deze “grote lier” zijn de vele verwante instrumenten, zoals ze vooral in het kader van pedagogiek en therapie worden gebruikt: kinderharp, bourdonlier, primlier, maar ook kantele en “sterrenhout”. Met al deze instrumenten en natuurlijk de chromatische lieren gaan we tijdens de werkgroep spelen en ze uiteindelijk samenbrengen in een vrolijk stuk.
Iedereen die geïnteresseerd is, is welkom, ook als je nog nooit lier hebt gespeeld. Maar we kijken natuurlijk ook uit naar de ervaren spelers!
Auf deutsch:
100 Jahre moderne chromatische Leier – Quint-Essenzen
Nach Julius Knierim gibt es “die große” und “die kleine” Leier. “Die kleine” meint das Instrument selbst sowie die Art und Weise, wie man sie spielt. “Die große” ist der durch die Begegnung mit der modernen Leier verwandelte Umgang mit der Musik selbst.
“Kinder” dieser “großen Leier” sind die vielen verwandten Instrumente, wie sie besonders im Rahmen der Pädagogik und Therapie verwendet werden: Kinderharfe, Bordunleier, Primleier, aber auch Kantele und “Sternhölzer”. Mit allen diesen Instrumenten und natürlich den chromatischen Leiern werden wir im Kurs spielen und sie schließlich in einem fröhlichen Stück zusammenführen.
Es sind alle Interessierten willkommen, auch wenn sie noch nie Leier gespielt haben. Aber wir freuen uns natürlich auch auf die Erfahrenen!
Klank- en waarneming-georiënteerd zingen
Ivette van Laar en Antje de Wit/ zang Lichtenberger Methode
Zingen met je zintuigen – in dialoog met de stilte
In deze korte serie workshops onderzoeken we hoe stilte en natuurlijke geluiden zoals geritsel en geruis ingang kunnen zijn tot vrijer en klankvoller zingen.
De stilte is vol rijkdommen. In de stilte van de natuur zijn vogelgeluiden, het geruis van de wind of hagel, het geritsel van bladeren, het gespetter van water, en zo meer. Het zijn heilzame geluiden die ons ontspannen en ‘wakker’ maken tegelijkertijd. Er is ook geritsel en geruis ìn ons lichaam. Via verschillende stimulaties verdiepen we het contact met lichaam, klank en geest.
We zullen eerst gezamenlijk klanken zingen. Op de tweede dag zal er ook kort gelegenheid zijn om individueel tot klank te komen. We ronden af met het zingen van eenvoudig repertoire in contact met klank en waarneming.
Ivette van Laar en Antje de Wit
Ivette en Antje hebben een groot aantal jaren als klein team zangles gegeven volgens de Lichtenberger benadering op de Opleiding Docent Muziek van Hogeschool Leiden. Ivette heeft haar zanglespraktijk in Zutphen, www.klanktuin.nl. Antje werkt in de regio Haarlem als zangpedagoog en koordirigent, www.antjedewit.nl. Beiden zijn klassiek geschoold en gecertificeerd Lichtenberg docenten. Ze werken graag samen als duo.
Lichtenberger© Methode
Deze klank- en waarneming-georiënteerde benadering tot zingen is ontwikkeld in het Lichtenberger Institut in Duitsland. Het verfijnen van de waarneming van de klank in het lichaam is de kern van de aanpak. Zintuigelijke (zelf-)waarneming wordt verdiept via stimulaties zoals vragen, beelden en/of zelf-aanraking. Het vergroot de natuurlijke potenties van de stem, muzikaliteit en verbinding. Zie verder Nederlandse vereniging Lichtenberger docenten www.nvld.nl
websites: https://www.klanktuin.nl (Ivette), https://www.antjedewit.nl
Meer info over de Lichtenberger Methode: https://nederlandselichtenbergerdocenten.nl/methode/
Klank-smeden met Dick Verbeeck
In de metaalwerkplaats van Scorlewald staat alles klaar om te gaan onderzoeken hoe je ijzer kunt bewerken en de klank veredelen. Hamer, aambeeld en vuur zijn de belangrijkste gereedschappen.
We beginnen met klankstaven, waarbij de nadruk ligt op hameren, zowel collectief als individueel.
Uiteraard gaan we ook luisteren en onderscheiden, wat er eigenlijk gebeurt met de klank.
Als de tijd het toelaat zullen we ons ook nog met enkele klankplaten bezighouden. Daarbij speelt het vuur een grotere rol.
Het laatste deel van de workshop zullen we de ophanging van de instrumenten verzorgen en het stemmen ervan.
We werken grotendeels samen aan alle instrumenten, maar het streven is dat iedere deelnemer ook iets mee naar huis kan nemen, als proeve van bekwaamheid.
Dick Verbeeck is musicus en muziektherapeut. Hij leerde het klank-smeden van Manfred Bleffert. Dick geeft regelmatig workshops op scholen en instellingen, met zijn mobiele smidse.
Draag voor deze workshop werkkleding. Er wordt gezorgd voor handschoenen en oordopjes.
Er wordt een extra bijdrage gevraagd voor materiaal (20€)
Meer informatie? Klik hier!
Bamboefluit maken – Matthijs Overmars
In deze werkgroep wordt vooral met de handen gewerkt! De bamboefluit is een echte oer-fluit, het is een van de eerste muziekinstrumenten die ooit gemaakt en gebruikt zijn. Het basismateriaal is een eenvoudig bamboebuisje en een kurk, en daarmee is ook door lekenhanden mogelijk om een prachtig klinkende fluit te maken.
Door zelf een instrument te bouwen kan het magische moment ervaren worden waarop het materiaal ineens een gedaanteverwisseling ondergaat: van een eenvoudig stukje hout wordt het de drager en voortbrenger van muziek. Het karakter, het innerlijk van het materiaal, gaat ineens spreken en tot uitdrukking komen. De ervaring dat je dit als bouwer zelf hebt gemaakt is een rijke, je voelt je dan ook sterk verbonden met je eigen instrument.
De bamboefluit is goed toepasbaar in de pedagogie en de therapie. Door de wijde binnendiameter van het bamboe is de klank warm en rond, en is de menging met andere bamboefluiten heel goed. Het samensmelten van de klank maakt voelbaar hoe je in het muzikale samenspel ook als mens in elkaar op kan gaan.
Over werkgroepleider
Matthijs Overmars is muziekdocent en koordirigent. Hij werkt al ruim 30 jaar op diverse Vrijescholen, geeft workshops fluiten bouwen en dirigeert enkele kinderkoren.
Matthijs is de grondlegger van de website Vrijeschoolliederen.nl, en geeft met het aanbieden van een grote collectie liedrepertoire en scholingsdagen voor leerkrachten rond muziekpedagogie en -didaktiek vorm aan zijn missie: meer muziek voor kinderen.
Embodied luisteren en zangdansen. Bewegen en bewogen worden – Gia van den Akker
Je lichaam kan als een groot waarnemingsorgaan – als een spons- muziek opnemen en je kunt tot in botten geraakt worden. Je lichaam is ook een instrument dat muziek bewegend en dansend tot uitdrukking kan brengen. Stilte maakt het onhoorbare hoorbaar en maakt innerlijke beweging beleefbaar.
In deze werkgroep gaan we samen luisteren met ons lichaam, dansend musiceren vanuit ons hart. We gaan al spelend verdiepen en creëren.
Over werkgroepleider
Gia van den Akker is MA of Arts, performer, choreograaf, coach en docent. Als uitvoerend euritmiste en opleider heeft ze internationaal gewerkt en o.a. 14 jaar in Italië haar eigen cultuuronderneming la Fabbrica geleid. Nu docente aan HS Leiden opleiding euritmie en artistiek leider van DeDae,
Liefde voor eigentijdse muziek en werken gechoreografeerd van KH. Stockhausen, L. Berio S. Gubaidulina, S. Fontanelli en B. de Murashkin.
Zingen en luisteren met het jonge kind – Lea Zantinge
Het jonge kind zingt, speelt, verwondert zich en luistert naar en mét de wereld om hem heen.
Waarom past de pentatoniek, de kwintenstemming bij het jonge kind? Hoe zit het met ritme en hoe kun je instrumenten gebruiken bij liederen? Waarom werken sommige bewegingen wel en andere juist niet? Hoe gebruik ik mijn stem op een gezonde manier?
Dit zijn vragen waar we ons in de workshop mee bezig gaan houden.
We gaan veel liedjes en muzikale spellen doen. Zelf beweging of een spel bij liedjes verzinnen en teksten/versjes schrijven vanuit verschillende metra.
Geschikt voor iedereen die met jonge kinderen zingt of in zijn werk inspiratie voor liedjes en spelen wil; denk aan de kleuterklas, BSO, kinderdagverblijf, als grootouder, ouder… iedereen is welkom!
We duiken samen in de muzikale wereld van het jonge kind!
Lea Zantinge is muziekpedagoog, zangeres en heeft ruim 12 jaar ervaring als muziekdocent in verschillende basisscholen waaronder in heel veel kleuterklassen.
Ze is docent aan de Hogeschool Leiden op de Vrijeschool Pabo en geeft zanglessen bij de Nationale Koren.
Zang en Gitaar – Nina Graafland
Ik ben Nina Graafland, muziektherapeute en docent vaktherapie aan de Hogeschool Leiden.
Wanneer ik als muziektherapeut binnenkom met de gitaar op mijn rug, ben ik meteen herkenbaar en verschijnt er een lach op het gezicht van de kinderen. Wanneer iedereen klaar zit en ik het eerste akkoord speel, begint de muziek te leven en zijn de kinderen meteen aangehaakt en stil.
Als muziektherapeut zet ik de gitaar op verschillende manieren in en zing ik er graag bij. Zonder de gitaar zou ik mij maar kaal voelen.
Ook als docent aan de Hogeschool Leiden is de gitaar nooit ver van mijn zijde. Ik vind het ontzettend leuk om samen met de studenten de therapeutische waarde en mogelijkheden van de gitaar te onderzoeken en uit te proberen. Natuurlijk is het ook heerlijk om samen verschillende liederen passende bij verschillende doelgroepen te spelen en te zingen.
Het lijkt mij leuk om met elkaar verschillende therapeutische oefeningen te doen, aan de hand van mijn beroepspraktijk. Ook lijkt het mij fijn om samen te klinken, met de gitaar en met onze stem. Het niveau van gitaarspelen is niet belangrijk, iedereen kan meedoen. Heb je een eigen gitaar, neem die dan graag mee! Heb je er geen, laat dat dan even weten.
Iris Pedroli – Audiopaedie
Audiopädie omvat aspecten van pedagogie, kunst en therapie. De cursus is daarom bedoeld voor mensen die professioneel werkzaam zijn in een van deze vakgebieden en tegelijkertijd op zoek zijn naar aanvullende factoren die hun werk kunnen verrijken.
Het vakgebied waarin iemand werkt, bepaalt in zekere zin de focus van zijn of haar werk, maar omvat teglijkertijd ook, tot op zekere hoogte, de andere deelgebieden. Het werk van een pedagoog moet b.v. ook een artistiek karakter hebben, zodat kunst een bron van inspiratie kann zijn voor zijn of haar handelen. Teglijkertijd zijn er altijd therapeutische aspecten waarmee een pedagoog rekening moet houden om een bepaalde situatie beter te kunnen begrijpen. Verglijkbare dingen gelden voor het werk van een kunstenaar of een therapeut.
In de drie uur die wij tot onze beschikking hebben, zal iedere werkgroep zich richten op één aspect uit het pedagogische, het artistieke en het therapeutische veld, om de wereld van de klank-instumenten waarmee we gaan werken, vanuit een van deze perspectieven te onderzoeken.
Centraal in ons werk staat altijd het luisteren, dat als een rode draad door alle gebieden loopt en ze met elkaar verbindt.Neem a.u.b. eurythmieschoenen of antislipsokken en een deken mee.
Zingen o.l.v. Matthijs Overmars
Expressief en impressief klanken maken voor natuur(wezens) met Vincent de Vries
Welke sfeer, energie, beweging voel je bij deze boom?
Hoe inspireert dit jou tot klanken zingen?
Kun je ook anderen horen en op hen inspelen?
Klanken, ritmen en intervallen hebben een werking.
Deze voelen en onderzoeken wij.
Wanneer wij deze zacht voor een boom(wezen) zingen, kunnen wij leren voelen, in hoeverre deze gewenst is.
Wij kunnen dit ook vragen.
Verrijkt met deze ervaringen en vaardigheden kunnen wij nogmaals in spontaan muzikaal gesprek met de boom. Daar kunnen wij ook ritme-instrumenten bij gebruiken. Wie weet ontstaat er een gezamenijke klankimprovisatie, al of niet met beweging.
Over Vincent de Vries:
Meerjarencursus gevolgd bij Robert de Haan en heeft deze cursus overgenomen via Stichting Klanken voor de Aarde. Opleidingen Helicon, de Wervel, workshops muziektherapeuten.
Met zorg voor de Aarde, geïnspireerd door de kunsten en antroposofie.
Bodypercussion met Jeroen Schippers
Bodypercussie is leuk, laagdrempelig, sociaal, fysiek, uitdagend, inspirerend, taalarm en flexibel. Jeroen neemt je mee in de verrassend veelzijdige wereld van lichaamsslagwerk. Ritmes spelen met en op je lijf is letterlijk en figuurlijk dichtbij en zorgt voor een sterkere verbinding met jezelf, de ander en de muziek zelf. Het is breed inzetbaar, van muzikaal tussendoortje tot aan volwaardige compositietool.
Zingen o.l.v. Matthijs Overmars
– Il Corpo Canto
Vóór Mundus Imaginalis zal een Solo bijdrage “Il Corpo Canto” van Gia van den Akker, euritmie en Annie Tangberg, cello plaatsvinden.
Gia van den Akker is MA of Arts, performer, choreograaf, coach en docent. Als uitvoerend euritmiste en opleider heeft ze internationaal gewerkt en o.a. 14 jaar in Italië haar eigen cultuuronderneming la Fabbrica geleid. Nu docente aan HS Leiden opleiding euritmie en artistiek leider van DeDae.
Cellist Annie Tangberg is een muzikale omnivoor; een werkweek kan bestaan uit studiosessies, performance art, een project bij het Metropole Orkest of begeleiden van stille film. Met verschillende groepen speelde zij op podia en festivals in Europa, de V.S., Latijns Amerika, China en het Midden Oosten. Ook op de Cellobiennale van Amsterdam was Annie in meerdere edities te horen.
– Mundus Imaginalis
A performance created by Marie-Pierre Murigneux, eurythmist, and Fuad Ahmadvand, musician. The Music for No-tan is composed by Fuad Ahmadvand. The texts come from the book “Aql-e Sorkh” (The Red Intellect), by Shihab al-Din Suhrawardi (1154-1191)
A performance created by Marie-Pierre Murigneux, eurythmist, and Fuad Ahmadvand, musician. The Music for No-tan is composed by Fuad Ahmadvand. The texts come from the book “Aql-e Sorkh” (The Red Intellect), by Shihab al-Din Suhrawardi (1154-1191).
‘You may have already encountered inner images such as figures, faces, symbols, which appear completely disconnected from everyday life, and their meaning might be out of your comprehension. Or perhaps you may have experienced a fascination for certain images found in ancient tales. In this case, you might have been connected to the Mundus Imaginalis*.
Most of the time we give these images neither importance, nor credibility. Now the question is: As the apparition of thesekinds of images is a fact, why can we not consider them to be real?’
Our research is inspired by a story of the Persian philosopher, Shihab al-Din Suhrawardi. In his book, “Aql-e Sorkh”, Suhrawardi tells in an imaginative manner the story of a soul from its origin, then to its descent into the world of matter, and its final return to the source. With eurythmy movement and with the music of No-Tan(Santur), we freely interpret this story.
* concept created by Henry Corbin (1903-1978), French Iranologist who studied deeply Suhrawardi’s poetry.
Fuad Ahmadvand is a Persian musician born in Tehran (Iran) and currently active in Europe.Trained in the traditional and folk Persian music, he plays the Santur, the No-Tan (a contemporary version of the trapezoidal hammered psalter), the Tanbour, and the Daf. Alongside his musical path, he graduated in Architecture at IUAV University of Venice, developing an interdisciplinary practice where sound and space interact. His work explores the dialogue between music, architecture, and improvisation, seeking primordial proportions and new sonic possibilities.
Marie-Pierre Murigneux is a French eurythmist and artist who currently lives and works in Den Haag. She trained in visual arts at the Academy of Venice, where she also completed her bachelor’s degree in eurythmy. As a performer, she is part of DeDae, the Dutch Eurythmy Dance Ensemble, and develops additional artistic research projects such as Mundus Imaginalis. Within this project, she was immediately drawn to the theme of “images” and to the question of how these images can be translated into movement.
Werelddansen met Teun de Leeuw
Vreugde, plezier, energie en verbinding. Beleef het aan het einde van de dag als Teun ons meeneemt in traditionele en hedendaagse dansen van over de hele wereld! Van vrolijke energieke dansen tot mooie rustige dansen. Je hoeft geen ervaring te hebben met dansen om mee te kunnen doen. We zullen eenvoudige dansen doen zodat iedereen aan kan sluiten. Een feestelijk einde van de dag!
Werelddansen met Teun de Leeuw
Programma – zondag
Concert door Martin Tobiassen
Lezing Pedagogie door Rik ten Cate
Tijdens deze inleiding over de muziek en de pedagogie zullen we niet louter bij muziek blijven.
Mijn naam is Rik ten Cate en ik ben, naast vrijeschoolleraar, beeldend kunstenaar, beeldhouwer. Het is voor mij logisch dat we ook andere kunsten beschouwen, zoals het beeld, de kleur, vorm, beweging, taal en wellicht en bovenal de levenskunst. Want daar gaat het in het opvoeden tot een volwaardig mens om. Hoe kan een mens kunstenaar worden in haar/zijn eigen biografie? Wat betekent dat, kunstenaar worden?
In de vrijeschoolpedagogie nemen de kunstvakken een grote en centrale plaats in. Er kan geen dag voorbijgaan zonder dat diverse kunstvakken beoefend worden, dat er verbeeld wordt, dat er bewogen wordt, dat er muziek klinkt, dat er kleur is. We zullen kijken naar waarom dat zo is, naast het ‘belevenisdeel’ van het beoefenen en genieten van kunst. Wát is het in die kunsten dat werkzaam is in de opvoeding, waarom is het zo essentieel? Ik kijk ernaar uit deze dingen samen tegen het licht te houden, te bespreken en te onderzoeken.
Informatie Workshops
Martin Tobiassen – 100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
Volgens Julius Knierim zijn er “de grote” en “de kleine” lier. Met “de kleine” wordt zowel het instrument zelf bedoeld als de manier waarop men het bespeelt. “De grote” is de omgang met de muziek zelf, die door de ontmoeting met de moderne lier is getransformeerd.
“Kinderen” van deze “grote lier” zijn de vele verwante instrumenten, zoals ze vooral in het kader van pedagogiek en therapie worden gebruikt: kinderharp, bourdonlier, primlier, maar ook kantele en “sterrenhout”. Met al deze instrumenten en natuurlijk de chromatische lieren gaan we tijdens de werkgroep spelen en ze uiteindelijk samenbrengen in een vrolijk stuk.
Iedereen die geïnteresseerd is, is welkom, ook als je nog nooit lier hebt gespeeld. Maar we kijken natuurlijk ook uit naar de ervaren spelers!
Auf deutsch:
100 Jahre moderne chromatische Leier – Quint-Essenzen
Nach Julius Knierim gibt es “die große” und “die kleine” Leier. “Die kleine” meint das Instrument selbst sowie die Art und Weise, wie man sie spielt. “Die große” ist der durch die Begegnung mit der modernen Leier verwandelte Umgang mit der Musik selbst.
“Kinder” dieser “großen Leier” sind die vielen verwandten Instrumente, wie sie besonders im Rahmen der Pädagogik und Therapie verwendet werden: Kinderharfe, Bordunleier, Primleier, aber auch Kantele und “Sternhölzer”. Mit allen diesen Instrumenten und natürlich den chromatischen Leiern werden wir im Kurs spielen und sie schließlich in einem fröhlichen Stück zusammenführen.
Es sind alle Interessierten willkommen, auch wenn sie noch nie Leier gespielt haben. Aber wir freuen uns natürlich auch auf die Erfahrenen!
Klank- en waarneming-georiënteerd zingen
Ivette van Laar en Antje de Wit/ zang Lichtenberger Methode
Zingen met je zintuigen – in dialoog met de stilte
In deze korte serie workshops onderzoeken we hoe stilte en natuurlijke geluiden zoals geritsel en geruis ingang kunnen zijn tot vrijer en klankvoller zingen.
De stilte is vol rijkdommen. In de stilte van de natuur zijn vogelgeluiden, het geruis van de wind of hagel, het geritsel van bladeren, het gespetter van water, en zo meer. Het zijn heilzame geluiden die ons ontspannen en ‘wakker’ maken tegelijkertijd. Er is ook geritsel en geruis ìn ons lichaam. Via verschillende stimulaties verdiepen we het contact met lichaam, klank en geest.
We zullen eerst gezamenlijk klanken zingen. Op de tweede dag zal er ook kort gelegenheid zijn om individueel tot klank te komen. We ronden af met het zingen van eenvoudig repertoire in contact met klank en waarneming.
Ivette van Laar en Antje de Wit
Ivette en Antje hebben een groot aantal jaren als klein team zangles gegeven volgens de Lichtenberger benadering op de Opleiding Docent Muziek van Hogeschool Leiden. Ivette heeft haar zanglespraktijk in Zutphen, www.klanktuin.nl. Antje werkt in de regio Haarlem als zangpedagoog en koordirigent, www.antjedewit.nl. Beiden zijn klassiek geschoold en gecertificeerd Lichtenberg docenten. Ze werken graag samen als duo.
Lichtenberger© Methode
Deze klank- en waarneming-georiënteerde benadering tot zingen is ontwikkeld in het Lichtenberger Institut in Duitsland. Het verfijnen van de waarneming van de klank in het lichaam is de kern van de aanpak. Zintuigelijke (zelf-)waarneming wordt verdiept via stimulaties zoals vragen, beelden en/of zelf-aanraking. Het vergroot de natuurlijke potenties van de stem, muzikaliteit en verbinding. Zie verder Nederlandse vereniging Lichtenberger docenten www.nvld.nl
websites: https://www.klanktuin.nl (Ivette), https://www.antjedewit.nl
Meer info over de Lichtenberger Methode: https://nederlandselichtenbergerdocenten.nl/methode/
Klank-smeden met Dick Verbeeck
In de metaalwerkplaats van Scorlewald staat alles klaar om te gaan onderzoeken hoe je ijzer kunt bewerken en de klank veredelen. Hamer, aambeeld en vuur zijn de belangrijkste gereedschappen.
We beginnen met klankstaven, waarbij de nadruk ligt op hameren, zowel collectief als individueel.
Uiteraard gaan we ook luisteren en onderscheiden, wat er eigenlijk gebeurt met de klank.
Als de tijd het toelaat zullen we ons ook nog met enkele klankplaten bezighouden. Daarbij speelt het vuur een grotere rol.
Het laatste deel van de workshop zullen we de ophanging van de instrumenten verzorgen en het stemmen ervan.
We werken grotendeels samen aan alle instrumenten, maar het streven is dat iedere deelnemer ook iets mee naar huis kan nemen, als proeve van bekwaamheid.
Dick Verbeeck is musicus en muziektherapeut. Hij leerde het klank-smeden van Manfred Bleffert. Dick geeft regelmatig workshops op scholen en instellingen, met zijn mobiele smidse.
Draag voor deze workshop werkkleding. Er wordt gezorgd voor handschoenen en oordopjes.
Er wordt een extra bijdrage gevraagd voor materiaal (20€)
Meer informatie? Klik hier!
Bamboefluit maken – Matthijs Overmars
In deze werkgroep wordt vooral met de handen gewerkt! De bamboefluit is een echte oer-fluit, het is een van de eerste muziekinstrumenten die ooit gemaakt en gebruikt zijn. Het basismateriaal is een eenvoudig bamboebuisje en een kurk, en daarmee is ook door lekenhanden mogelijk om een prachtig klinkende fluit te maken.
Door zelf een instrument te bouwen kan het magische moment ervaren worden waarop het materiaal ineens een gedaanteverwisseling ondergaat: van een eenvoudig stukje hout wordt het de drager en voortbrenger van muziek. Het karakter, het innerlijk van het materiaal, gaat ineens spreken en tot uitdrukking komen. De ervaring dat je dit als bouwer zelf hebt gemaakt is een rijke, je voelt je dan ook sterk verbonden met je eigen instrument.
De bamboefluit is goed toepasbaar in de pedagogie en de therapie. Door de wijde binnendiameter van het bamboe is de klank warm en rond, en is de menging met andere bamboefluiten heel goed. Het samensmelten van de klank maakt voelbaar hoe je in het muzikale samenspel ook als mens in elkaar op kan gaan.
Over werkgroepleider
Matthijs Overmars is muziekdocent en koordirigent. Hij werkt al ruim 30 jaar op diverse Vrijescholen, geeft workshops fluiten bouwen en dirigeert enkele kinderkoren.
Matthijs is de grondlegger van de website Vrijeschoolliederen.nl, en geeft met het aanbieden van een grote collectie liedrepertoire en scholingsdagen voor leerkrachten rond muziekpedagogie en -didaktiek vorm aan zijn missie: meer muziek voor kinderen.
Embodied luisteren en zangdansen. Bewegen en bewogen worden – Gia van den Akker
Je lichaam kan als een groot waarnemingsorgaan – als een spons- muziek opnemen en je kunt tot in botten geraakt worden. Je lichaam is ook een instrument dat muziek bewegend en dansend tot uitdrukking kan brengen. Stilte maakt het onhoorbare hoorbaar en maakt innerlijke beweging beleefbaar.
In deze werkgroep gaan we samen luisteren met ons lichaam, dansend musiceren vanuit ons hart. We gaan al spelend verdiepen en creëren.
Over werkgroepleider
Gia van den Akker is MA of Arts, performer, choreograaf, coach en docent. Als uitvoerend euritmiste en opleider heeft ze internationaal gewerkt en o.a. 14 jaar in Italië haar eigen cultuuronderneming la Fabbrica geleid. Nu docente aan HS Leiden opleiding euritmie en artistiek leider van DeDae,
Liefde voor eigentijdse muziek en werken gechoreografeerd van KH. Stockhausen, L. Berio S. Gubaidulina, S. Fontanelli en B. de Murashkin.
Zingen en luisteren met het jonge kind – Lea Zantinge
Het jonge kind zingt, speelt, verwondert zich en luistert naar en mét de wereld om hem heen.
Waarom past de pentatoniek, de kwintenstemming bij het jonge kind? Hoe zit het met ritme en hoe kun je instrumenten gebruiken bij liederen? Waarom werken sommige bewegingen wel en andere juist niet? Hoe gebruik ik mijn stem op een gezonde manier?
Dit zijn vragen waar we ons in de workshop mee bezig gaan houden.
We gaan veel liedjes en muzikale spellen doen. Zelf beweging of een spel bij liedjes verzinnen en teksten/versjes schrijven vanuit verschillende metra.
Geschikt voor iedereen die met jonge kinderen zingt of in zijn werk inspiratie voor liedjes en spelen wil; denk aan de kleuterklas, BSO, kinderdagverblijf, als grootouder, ouder… iedereen is welkom!
We duiken samen in de muzikale wereld van het jonge kind!
Lea Zantinge is muziekpedagoog, zangeres en heeft ruim 12 jaar ervaring als muziekdocent in verschillende basisscholen waaronder in heel veel kleuterklassen.
Ze is docent aan de Hogeschool Leiden op de Vrijeschool Pabo en geeft zanglessen bij de Nationale Koren.
Zang en Gitaar – Nina Graafland
Ik ben Nina Graafland, muziektherapeute en docent vaktherapie aan de Hogeschool Leiden.
Wanneer ik als muziektherapeut binnenkom met de gitaar op mijn rug, ben ik meteen herkenbaar en verschijnt er een lach op het gezicht van de kinderen. Wanneer iedereen klaar zit en ik het eerste akkoord speel, begint de muziek te leven en zijn de kinderen meteen aangehaakt en stil.
Als muziektherapeut zet ik de gitaar op verschillende manieren in en zing ik er graag bij. Zonder de gitaar zou ik mij maar kaal voelen.
Ook als docent aan de Hogeschool Leiden is de gitaar nooit ver van mijn zijde. Ik vind het ontzettend leuk om samen met de studenten de therapeutische waarde en mogelijkheden van de gitaar te onderzoeken en uit te proberen. Natuurlijk is het ook heerlijk om samen verschillende liederen passende bij verschillende doelgroepen te spelen en te zingen.
Het lijkt mij leuk om met elkaar verschillende therapeutische oefeningen te doen, aan de hand van mijn beroepspraktijk. Ook lijkt het mij fijn om samen te klinken, met de gitaar en met onze stem. Het niveau van gitaarspelen is niet belangrijk, iedereen kan meedoen. Heb je een eigen gitaar, neem die dan graag mee! Heb je er geen, laat dat dan even weten.
Iris Pedroli – Audiopaedie
Audiopädie omvat aspecten van pedagogie, kunst en therapie. De cursus is daarom bedoeld voor mensen die professioneel werkzaam zijn in een van deze vakgebieden en tegelijkertijd op zoek zijn naar aanvullende factoren die hun werk kunnen verrijken.
Het vakgebied waarin iemand werkt, bepaalt in zekere zin de focus van zijn of haar werk, maar omvat teglijkertijd ook, tot op zekere hoogte, de andere deelgebieden. Het werk van een pedagoog moet b.v. ook een artistiek karakter hebben, zodat kunst een bron van inspiratie kann zijn voor zijn of haar handelen. Teglijkertijd zijn er altijd therapeutische aspecten waarmee een pedagoog rekening moet houden om een bepaalde situatie beter te kunnen begrijpen. Verglijkbare dingen gelden voor het werk van een kunstenaar of een therapeut.
In de drie uur die wij tot onze beschikking hebben, zal iedere werkgroep zich richten op één aspect uit het pedagogische, het artistieke en het therapeutische veld, om de wereld van de klank-instumenten waarmee we gaan werken, vanuit een van deze perspectieven te onderzoeken.
Centraal in ons werk staat altijd het luisteren, dat als een rode draad door alle gebieden loopt en ze met elkaar verbindt.Neem a.u.b. eurythmieschoenen of antislipsokken en een deken mee.
Zingen o.l.v. Matthijs Overmars
sponsors

Informatie Workshops
Martin Tobiassen – 100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
100 jaar moderne chromatische lier – Kwintenessenties
Volgens Julius Knierim zijn er “de grote” en “de kleine” lier. Met “de kleine” wordt zowel het instrument zelf bedoeld als de manier waarop men het bespeelt. “De grote” is de omgang met de muziek zelf, die door de ontmoeting met de moderne lier is getransformeerd.
“Kinderen” van deze “grote lier” zijn de vele verwante instrumenten, zoals ze vooral in het kader van pedagogiek en therapie worden gebruikt: kinderharp, bourdonlier, primlier, maar ook kantele en “sterrenhout”. Met al deze instrumenten en natuurlijk de chromatische lieren gaan we tijdens de werkgroep spelen en ze uiteindelijk samenbrengen in een vrolijk stuk.
Iedereen die geïnteresseerd is, is welkom, ook als je nog nooit lier hebt gespeeld. Maar we kijken natuurlijk ook uit naar de ervaren spelers!
Auf deutsch:
100 Jahre moderne chromatische Leier – Quint-Essenzen
Nach Julius Knierim gibt es “die große” und “die kleine” Leier. “Die kleine” meint das Instrument selbst sowie die Art und Weise, wie man sie spielt. “Die große” ist der durch die Begegnung mit der modernen Leier verwandelte Umgang mit der Musik selbst.
“Kinder” dieser “großen Leier” sind die vielen verwandten Instrumente, wie sie besonders im Rahmen der Pädagogik und Therapie verwendet werden: Kinderharfe, Bordunleier, Primleier, aber auch Kantele und “Sternhölzer”. Mit allen diesen Instrumenten und natürlich den chromatischen Leiern werden wir im Kurs spielen und sie schließlich in einem fröhlichen Stück zusammenführen.
Es sind alle Interessierten willkommen, auch wenn sie noch nie Leier gespielt haben. Aber wir freuen uns natürlich auch auf die Erfahrenen!
Klank- en waarneming-georiënteerd zingen
Ivette van Laar en Antje de Wit/ zang Lichtenberger Methode
Zingen met je zintuigen – in dialoog met de stilte
In deze korte serie workshops onderzoeken we hoe stilte en natuurlijke geluiden zoals geritsel en geruis ingang kunnen zijn tot vrijer en klankvoller zingen.
De stilte is vol rijkdommen. In de stilte van de natuur zijn vogelgeluiden, het geruis van de wind of hagel, het geritsel van bladeren, het gespetter van water, en zo meer. Het zijn heilzame geluiden die ons ontspannen en ‘wakker’ maken tegelijkertijd. Er is ook geritsel en geruis ìn ons lichaam. Via verschillende stimulaties verdiepen we het contact met lichaam, klank en geest.
We zullen eerst gezamenlijk klanken zingen. Op de tweede dag zal er ook kort gelegenheid zijn om individueel tot klank te komen. We ronden af met het zingen van eenvoudig repertoire in contact met klank en waarneming.
Ivette van Laar en Antje de Wit
Ivette en Antje hebben een groot aantal jaren als klein team zangles gegeven volgens de Lichtenberger benadering op de Opleiding Docent Muziek van Hogeschool Leiden. Ivette heeft haar zanglespraktijk in Zutphen, www.klanktuin.nl. Antje werkt in de regio Haarlem als zangpedagoog en koordirigent, www.antjedewit.nl. Beiden zijn klassiek geschoold en gecertificeerd Lichtenberg docenten. Ze werken graag samen als duo.
Lichtenberger© Methode
Deze klank- en waarneming-georiënteerde benadering tot zingen is ontwikkeld in het Lichtenberger Institut in Duitsland. Het verfijnen van de waarneming van de klank in het lichaam is de kern van de aanpak. Zintuigelijke (zelf-)waarneming wordt verdiept via stimulaties zoals vragen, beelden en/of zelf-aanraking. Het vergroot de natuurlijke potenties van de stem, muzikaliteit en verbinding. Zie verder Nederlandse vereniging Lichtenberger docenten www.nvld.nl
websites: https://www.klanktuin.nl (Ivette), https://www.antjedewit.nl
Meer info over de Lichtenberger Methode: https://nederlandselichtenbergerdocenten.nl/methode/
Klank-smeden met Dick Verbeeck
In de metaalwerkplaats van Scorlewald staat alles klaar om te gaan onderzoeken hoe je ijzer kunt bewerken en de klank veredelen. Hamer, aambeeld en vuur zijn de belangrijkste gereedschappen.
We beginnen met klankstaven, waarbij de nadruk ligt op hameren, zowel collectief als individueel.
Uiteraard gaan we ook luisteren en onderscheiden, wat er eigenlijk gebeurt met de klank.
Als de tijd het toelaat zullen we ons ook nog met enkele klankplaten bezighouden. Daarbij speelt het vuur een grotere rol.
Het laatste deel van de workshop zullen we de ophanging van de instrumenten verzorgen en het stemmen ervan.
We werken grotendeels samen aan alle instrumenten, maar het streven is dat iedere deelnemer ook iets mee naar huis kan nemen, als proeve van bekwaamheid.
Dick Verbeeck is musicus en muziektherapeut. Hij leerde het klank-smeden van Manfred Bleffert. Dick geeft regelmatig workshops op scholen en instellingen, met zijn mobiele smidse.
Draag voor deze workshop werkkleding. Er wordt gezorgd voor handschoenen en oordopjes.
Er wordt een extra bijdrage gevraagd voor materiaal (20€)
Meer informatie? Klik hier!
Bamboefluit maken – Matthijs Overmars
In deze werkgroep wordt vooral met de handen gewerkt! De bamboefluit is een echte oer-fluit, het is een van de eerste muziekinstrumenten die ooit gemaakt en gebruikt zijn. Het basismateriaal is een eenvoudig bamboebuisje en een kurk, en daarmee is ook door lekenhanden mogelijk om een prachtig klinkende fluit te maken.
Door zelf een instrument te bouwen kan het magische moment ervaren worden waarop het materiaal ineens een gedaanteverwisseling ondergaat: van een eenvoudig stukje hout wordt het de drager en voortbrenger van muziek. Het karakter, het innerlijk van het materiaal, gaat ineens spreken en tot uitdrukking komen. De ervaring dat je dit als bouwer zelf hebt gemaakt is een rijke, je voelt je dan ook sterk verbonden met je eigen instrument.
De bamboefluit is goed toepasbaar in de pedagogie en de therapie. Door de wijde binnendiameter van het bamboe is de klank warm en rond, en is de menging met andere bamboefluiten heel goed. Het samensmelten van de klank maakt voelbaar hoe je in het muzikale samenspel ook als mens in elkaar op kan gaan.
Over werkgroepleider
Matthijs Overmars is muziekdocent en koordirigent. Hij werkt al ruim 30 jaar op diverse Vrijescholen, geeft workshops fluiten bouwen en dirigeert enkele kinderkoren.
Matthijs is de grondlegger van de website Vrijeschoolliederen.nl, en geeft met het aanbieden van een grote collectie liedrepertoire en scholingsdagen voor leerkrachten rond muziekpedagogie en -didaktiek vorm aan zijn missie: meer muziek voor kinderen.
Embodied luisteren en zangdansen. Bewegen en bewogen worden – Gia van den Akker
Je lichaam kan als een groot waarnemingsorgaan – als een spons- muziek opnemen en je kunt tot in botten geraakt worden. Je lichaam is ook een instrument dat muziek bewegend en dansend tot uitdrukking kan brengen. Stilte maakt het onhoorbare hoorbaar en maakt innerlijke beweging beleefbaar.
In deze werkgroep gaan we samen luisteren met ons lichaam, dansend musiceren vanuit ons hart. We gaan al spelend verdiepen en creëren.
Over werkgroepleider
Gia van den Akker is MA of Arts, performer, choreograaf, coach en docent. Als uitvoerend euritmiste en opleider heeft ze internationaal gewerkt en o.a. 14 jaar in Italië haar eigen cultuuronderneming la Fabbrica geleid. Nu docente aan HS Leiden opleiding euritmie en artistiek leider van DeDae,
Liefde voor eigentijdse muziek en werken gechoreografeerd van KH. Stockhausen, L. Berio S. Gubaidulina, S. Fontanelli en B. de Murashkin.
Zingen en luisteren met het jonge kind – Lea Zantinge
Het jonge kind zingt, speelt, verwondert zich en luistert naar en mét de wereld om hem heen.
Waarom past de pentatoniek, de kwintenstemming bij het jonge kind? Hoe zit het met ritme en hoe kun je instrumenten gebruiken bij liederen? Waarom werken sommige bewegingen wel en andere juist niet? Hoe gebruik ik mijn stem op een gezonde manier?
Dit zijn vragen waar we ons in de workshop mee bezig gaan houden.
We gaan veel liedjes en muzikale spellen doen. Zelf beweging of een spel bij liedjes verzinnen en teksten/versjes schrijven vanuit verschillende metra.
Geschikt voor iedereen die met jonge kinderen zingt of in zijn werk inspiratie voor liedjes en spelen wil; denk aan de kleuterklas, BSO, kinderdagverblijf, als grootouder, ouder… iedereen is welkom!
We duiken samen in de muzikale wereld van het jonge kind!
Lea Zantinge is muziekpedagoog, zangeres en heeft ruim 12 jaar ervaring als muziekdocent in verschillende basisscholen waaronder in heel veel kleuterklassen.
Ze is docent aan de Hogeschool Leiden op de Vrijeschool Pabo en geeft zanglessen bij de Nationale Koren.
Zang en Gitaar – Nina Graafland
Ik ben Nina Graafland, muziektherapeute en docent vaktherapie aan de Hogeschool Leiden.
Wanneer ik als muziektherapeut binnenkom met de gitaar op mijn rug, ben ik meteen herkenbaar en verschijnt er een lach op het gezicht van de kinderen. Wanneer iedereen klaar zit en ik het eerste akkoord speel, begint de muziek te leven en zijn de kinderen meteen aangehaakt en stil.
Als muziektherapeut zet ik de gitaar op verschillende manieren in en zing ik er graag bij. Zonder de gitaar zou ik mij maar kaal voelen.
Ook als docent aan de Hogeschool Leiden is de gitaar nooit ver van mijn zijde. Ik vind het ontzettend leuk om samen met de studenten de therapeutische waarde en mogelijkheden van de gitaar te onderzoeken en uit te proberen. Natuurlijk is het ook heerlijk om samen verschillende liederen passende bij verschillende doelgroepen te spelen en te zingen.
Het lijkt mij leuk om met elkaar verschillende therapeutische oefeningen te doen, aan de hand van mijn beroepspraktijk. Ook lijkt het mij fijn om samen te klinken, met de gitaar en met onze stem. Het niveau van gitaarspelen is niet belangrijk, iedereen kan meedoen. Heb je een eigen gitaar, neem die dan graag mee! Heb je er geen, laat dat dan even weten.
Iris Pedroli – Audiopaedie
Audiopädie omvat aspecten van pedagogie, kunst en therapie. De cursus is daarom bedoeld voor mensen die professioneel werkzaam zijn in een van deze vakgebieden en tegelijkertijd op zoek zijn naar aanvullende factoren die hun werk kunnen verrijken.
Het vakgebied waarin iemand werkt, bepaalt in zekere zin de focus van zijn of haar werk, maar omvat teglijkertijd ook, tot op zekere hoogte, de andere deelgebieden. Het werk van een pedagoog moet b.v. ook een artistiek karakter hebben, zodat kunst een bron van inspiratie kann zijn voor zijn of haar handelen. Teglijkertijd zijn er altijd therapeutische aspecten waarmee een pedagoog rekening moet houden om een bepaalde situatie beter te kunnen begrijpen. Verglijkbare dingen gelden voor het werk van een kunstenaar of een therapeut.
In de drie uur die wij tot onze beschikking hebben, zal iedere werkgroep zich richten op één aspect uit het pedagogische, het artistieke en het therapeutische veld, om de wereld van de klank-instumenten waarmee we gaan werken, vanuit een van deze perspectieven te onderzoeken.
Centraal in ons werk staat altijd het luisteren, dat als een rode draad door alle gebieden loopt en ze met elkaar verbindt.Neem a.u.b. eurythmieschoenen of antislipsokken en een deken mee.
































